Η ενέργεια, πηγή της ρωσικής δύναμης

Πηγή:BBC, επιμέλεια, Δημήτρης Θωμάς - 26/02/2008

Η οικονομική δύναμη της Ρωσίας στηρίζεται στους φυσικούς της πόρους, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Πολλές χώρες στην ανατολική Ευρώπη έχουν ως προμηθευτή ενέργειας τη Ρωσία, η οποία εξάγει και το ένα τέταρτο των αναγκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε φυσικό αέριο.

Η εταιρεία η οποία διαχειρίζεται το ρωσικό αέριο, η Gazprom, ελέγχεται από το ρωσικό κράτος και έχει στενές διοικητικές και πολιτικές σχέσεις με το Κρεμλίνο.

Οι επικριτές εντός και εκτός Ρωσίας χαρακτηρίζουν τον ενεργειακό γίγαντα, οικονομικό και πολιτικό εργαλείο στα χέρια της ρωσικής κυβέρνησης.

Πάντως η Gazprom είναι υπερήφανη για την ενίσχυση της επιρροής της στη Ρωσία και το διεθνή χώρο.

Η Gazprom ήταν υπουργείο πριν γίνει εταιρεία, και διατηρεί εξαιρετικά στενούς δεσμούς με το ρωσικό κράτος.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν επιθυμεί να τον διαδεχθεί στην προεδρία της Ρωσίας ο Ντιμίτρι Μεντβέντεφ, πρώην πρόεδρος της Gazprom και νυν αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης, μετά τις εκλογές του Μαρτίου.

Πριν από λίγο καιρό ο κύριος Μεντβέντεφ έδωσε ένα πάρτι στο Κρεμλίνο για τον εορτασμό των 15ων γενεθλίων της εταιρείας, καλώντας το βρετανικό γκρουπ σκληρού ροκ, Deep Purple, να παίξει μπροστά στη ρωσική ηγεσία και κοινωνική elite.

H Gazprom έχει ένα δισεκατομμύριο δολάρια έσοδα το μήνα.

“Νομίζω ότι η Gazprom είναι ενεργειακό παράρτημα του Κρεμλίνου” δηλώνει ο Έντουαρντ Λούκας, ανταποκριτής του Economist στην ανατολική Ευρώπη, και συγγραφέας του βιβλίου, “Ο Νέος Ψυχρός Πόλεμος”. “Αυτή δεν είναι μια απλή εταιρεία, είναι ο οικονομικός βραχίωνας ενός πανίσυρου κράτους, με διακηρυγμένο στόχο τον ανταγωνισμό με τη Δύση” συμπληρώνει ο Λούκας. Ο κύριος Λούκας θεωρεί εξαιρετικά απειλητικό το “γάμο” της ρωσικής οικονομικής και πολιτικής δύναμης. “Παλαιότερα είχαμε να αντιμετωπίσουμε υποβρύχια και πυραύλους, τώρα έχουμε τις ρωσικές τράπεζες και τους αγωγούς, με τους οποίους η Ρωσία προσπαθεί να δημιουργήσει ενεργειακά μονοπώλια”.

Ο Αλεξέϊ Πούσκοφ, ρώσος καθηγητής διεθνών σχέσεων, συγγραφέας και παρουσιαστής της ρωσικής τηλεόρασης, λέει ότι όλα αυτά είναι βρετανικές και δυτικές προκαταλήψεις. “Η Gazprom είναι εργαλείο της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής, όπως η αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου είναι όργανο της εξωτερικής πολιτικής του Λευκού Οίκου”. “Η Ρωσία δεν εκβιάζει τις άλλες χώρες αλλά τους παράσχει ευνοϊκούς οικονομικούς όρους για φθηνότερο αέριο και πετρέλαιο με πιο μακροχρόνια συμβόλαια”. “Οι κατηγορίες για επιθυμία του Κρεμλίνου να δημιουργήσει μια δικατατορία του φυσικού αερίου, δεν είναι παρά ψυχροπολεμικές προκαταλήψεις που αποκρύπτουν την αμερικανική πολιτική επικυριαρχίας στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές του κόσμου”. H Gazprom έχει μονοπώλιο της αγοράς φυσικού αερίου στο εσωτερικό της Ρωσίας και σχεδιάζει να ανεβάσει τις τιμές. Η ρωσική κυβέρνηση κατέχει το 50% των μετοχών της εταιρείας ενώ το υπόλοιπο είναι εισηγμένο στο ρωσικό χρηματιστήριο, και μπορούν να πωληθούν σε ρώσους η ξένους επενδυτές.

Ένας από τους επενδυτές είναι ο James Fenker, διαχειριστής της Red Star Fund Management. O κύριος Fenker διαχειρίζεται εκατομμύρια δολάρια κάθε μέρα και θεωρεί τις επενδύσεις στη Gazprom εξαιρετικά ελκυστικές, ενώ δεν πιστεύει ότι η διασύνδεση της εταιρείας με το Κρεμλίνο είναι απαραίτητα κάτι το αρνητικό.

“Η προοπτική να γίνει πρόεδρος της Ρωσίας ο πρώην πρόεδρος της Gazprom είναι θετικό για την εταιρεία και τη Ρωσία, ενώ η επιθυμία της εταιρείας να επεκταθεί διεθνώς, την καθιστά πιο ευαίσθητη στις επιθυμίες των επενδυτών”.

Δεν είναι όμως όλοι πεπεισμένοι ότι η Gazprom ενδιαφέρεται πραγματικά για τα συμφέροντα και τις επιθυμίες των επενδυτών. Ο Αλεξάντερ Μπράνις διευθυντής της εταιρείας επενδύσεων Prosperity Capital Management, τονίζει ότι η εταιρεία μπορεί να φαίνεται ότι είναι ανεξάρτητη, αλλά στην ουσία είναι παράρτημα της ρωσικής κυβέρνησης.

“Η Gazprom είναι ακόμη ένα υπουργείο, δεν έχει πραγματικό στόχο το κέρδος , ούτε τη διανομή μερίσματος στους μετόχους της.

Οι επενδυτές δεν έχουν πραγματικές ευκαιρίες με την Gazprom, όσο διατηρείται η παρούσα διοικητική της δομή και οι δεσμοί της με την κυβέρνηση”.

Η ανάληψη της προεδρίας της Ρωσίας από τον Ντιμίτρι Μεντβέντεφ τον ερχόμενο μήνα, ο οποίος είναι προσωπική επιλογή του προέδρου Πούτιν, δεν φαίνεται ότι μπορεί να οδηγήσει στη χαλάρωση των δεσμών της Gazprom με το Κρεμλίνο στο άμεσο μέλλον, το αντίθετο φαίνεται πιο πιθανό.