Μια μικρή σε ηλικία Θεσσαλονικιά με μεγάλες προοπτικές στην επιστήμη και ερευνητικό αντικείμενο τη νανοτεχνολογία αναγνωρίζεται πλέον ως η νεότερη καταξιωμένη ερευνήτρια στον κόσμο.
Η Κατερίνα Αϋφαντή κέρδισε σε ηλικία 24 ετών τη χορηγία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ερεύνης για την έρευνά της στο Χάρβαρντ και σε άλλα πανεπιστήμια του εξωτερικού.
«Μεγάλωσα σε ένα σπίτι με πατέρα επιστήμονα και μητέρα ζωγράφο. Και, όπως μου έχουν διηγηθεί, από τα τριάμισι χρόνια μου προσπαθούσα να μιμούμαι τους γονείς μου. Τους έβλεπα συνεχώς σκυμμένους πάνω από χαρτιά. Να γράφει εκείνος, να ζωγραφίζει η μητέρα μου. Και παρίστανα κι εγώ ότι κρατούσα σημειώσεις». Στο σχολείο ουδέποτε υπήρξε ο εκνευριστικός τύπος τού παντογνώστη μαθητή. Διάβαζε τόσο ώστε να μην παίρνει κακούς βαθμούς, αλλά η φιλοπεριέργειά της ήταν ανεπανάληπτη: «Οι απορίες μου ήταν πάντα… εξαντλητικές. Γιατί ενώ ο γραφίτης και το διαμάντι είναι άνθρακες διαφέρουν τόσο μεταξύ τους;».
Γεννήθηκε το 1984 στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου βρισκόταν ο πατέρας της, καθηγητής του ΑΠΘ, Ηλίας Αϋφαντής, για σπουδές. Σε ηλικία έξι ετών ήρθε στη Θεσσαλονίκη. Δημοτικό και Γυμνάσιο παρακολούθησε στη Νέα Κρήνη της Καλαμαριάς και στο Χότον του Μίσιγκαν. Τα αρχικά της σχέδια να γίνει αρχαιολόγος εγκαταλείφθηκαν γρήγορα και η Κατερίνα έγινε δεκτή σε ηλικία 16 ετών από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, από το οποίο αποφοίτησε στα 19 της, ακολούθησε μεταπτυχιακό στο Κέιμπριτζ (με υποτροφία του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών των ΗΠΑ) και στα 21 της ήταν ήδη κάτοχος διδακτορικού στα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες από το Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν, στην Ολλανδία.
Μέσα στην εβδομάδα επιστρέφει στο Εργαστήριο Μηχανικής του ΑΠΘ. Οι βαλίτσες της είναι γεμάτες με 1,1 εκατομμύριο ευρώ, τα οποία της χορηγήθηκαν για να προχωρήσει την έρευνά της στη νανοτεχνολογία, και συγκεκριμένα τη νανοκλίμακα: Τη δημιουργία νοήμονων υλικών και εξαιρετικά μικρών υλικών, τα οποία χαρακτηρίζονται από εξαιρετικές ηλεκτρικές, οπτικές, φυσικές ή χημικές ιδιότητες. Η έρευνά της, η οποία θα ολοκληρωθεί σε πέντε χρόνια, έχει θέμα: «Διερευνώντας τη Μετάβαση από τη Μικροκλίμακα στη Νανοκλίμακα: θεωρία/πείραμα και
προσομοιώσεις/εφαρμογές». «Μπορεί ο τίτλος να ακούγεται δύσκολος, αλλά οι πρακτικές του εφαρμογές θα επηρεάσουν εκατομμύρια ανθρώπους», λέει η 24χρονη, η οποία θα έχει ως συνεργάτες στο ΑΠΘ καταξιωμένους καθηγητές από τα πανεπιστήμια του Χονγκ Κονγκ, του Λος Αντζελες και του Μίσιγκαν.
Μερικές από τις εφαρμογές σχετίζονται με τα τσιπ των ηλεκτρονικών υπολογιστών, τα σφραγίσματα στα δόντια και τα εμφυτεύματα στο ανθρώπινο κορμί. Ωστόσο, η εφαρμογή που αναμένεται να έχει τη μεγαλύτερη επίπτωση στον άνθρωπο αφορά τις γνωστές σε όλους μπαταρίες λιθίου που χρησιμοποιούνται στα κινητά τηλέφωνα. «Στόχος μας είναι να μειώσουμε τον όγκο τους στο ελάχιστο. Να έχουν μήκος και φάρδος ενός εκατοστού και βάθος μόλις 2-3 χιλιοστών. Επίσης, να είναι εξαιρετικά ανθεκτικές και να χρειάζονται επαναφόρτιση κάθε μήνα!», είπε. Οπως τόνισε, η ομάδα της θα επιχειρήσει να αντικαταστήσει τον άνθρακα από τον οποίο διέρχεται το λίθιο με κασσίτερο ή πυρίτιο.
Η έκθεση αξιολόγησης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ερευνας την περιγράφει ως μια «προικισμένη με μοναδικά προσωπικά χαρακτηριστικά, άξια επισήμανσης, που την καθιστούν εξαιρετικά ενεργητική και επινοητική, αισιόδοξη και φιλόδοξη, δηλ. τα ακριβή γνωρίσματα ενός νέου υποσχόμενου αστεριού… Με άλλα λόγια έχει καταδείξει μία μεγάλη δυνατότητα να γίνει επιστήμονας παγκοσμίου διάκρισης».
Χαρούμενος και περήφανος για την κόρη του δηλώνει ο κ. Ηλίας Αϋφαντής. «Ηταν δική της απόφαση να έρθει στο ΑΠΘ. Της έλλειπε η Ελλάδα». «Υπάρχουν προοπτικές για τους ερευνητές στην Ελλάδα, αρκεί οι υπεύθυνοι να διαθέτουν ανοιχτά μυαλά και να είναι έτοιμοι να αποδεχτούν νέες ιδέες. Οι περισσότεροι Ελληνες επιστρέφουν από το εξωτερικό, αλλά το κατεστημένο τους διώχνει», λέει η ίδια, σχολιάζοντας την επιλογή της να επιστρέψει: «Αλλωστε, το Αριστοτέλειο είναι ένα εξαιρετικό Πανεπιστήμιο. Βρίσκεται στην κατάλληλη γεωγραφική θέση και η δημιουργία ενός Διεθνούς Ερευνητικού Κέντρου Μηχανικής θα το έκανε ξακουστό σε όλο τον κόσμο».
ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ελεύθερος Τύπος
