1 δισ. ευρώ θεμελιώνουν 15 νέα Μalls

Πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ για τουλάχιστον 15 νέους «ναούς του εμπορίου» θα επενδύσουν μεγάλοι εγχώριοι και ξένοι παίκτες στον χώρο των κατασκευών και του real estate, την επόμενη διετία.

Οι επενδύσεις για τα νέα... Malls, τα εμπορικά κέντρα διεθνών προδιαγραφών, αποτελούν τη μεγαλύτερη, ίσως, έκρηξη σε έναν κλάδο στην Ελλάδα και αναμένεται να ανατρέψουν εκ βάθρων τόσο τον χάρτη του λιανεμπορίου όσο και της κτηματαγοράς. Αλλωστε, η εμπειρία δείχνει ότι σε όποια περιοχή «ξεφύτρωσε» εμπορικό κέντρο αυτή μεταμορφώθηκε, υπήρξε μεγάλη ανάπτυξη και έγινε σημείο αναφοράς και υπερτοπικός πόλος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραχώρησε στην «Οικονομία» η εταιρεία συμβούλων ακινήτων, «Δανός & Συνεργάτες», μόνο στην Αττική ετοιμάζονται 10 παραδοσιακά εμπορικά κέντρα, θεματικά κέντρα, εκπτωτικά χωριά και εμπορικά πάρκα.

Στην επαρχία
Αλλα πέντε - έξι malls θα είναι έτοιμα σε λίγο καιρό σε μεγάλες πόλεις της επαρχίας με αιχμή του δόρατος τη Θεσσαλία, την Ηπειρο και την Κρήτη. Κι αν κανείς αναρωτιέται αν «αντέχει» η χώρα μας ορισμένες εκατοντάδες χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα εμπορικών μεγαθήριων αρκεί να αναφέρει κανείς τα εξής στοιχεία:

Οι Ελληνες καταναλώνουν σαν... τρελοί και την περίοδο 2007-2017 αναμένεται έκρηξη των κατά κεφαλήν λιανικών πωλήσεων. Το 2006 ήταν 5.369 ευρώ το άτομο και εκτιμάται ότι την επόμενη δεκαετία θα φτάσει τα 7.956 ευρώ κατ άτομο, αύξηση της τάξης του 48,2%. Αυτό σημαίνει ότι οι παραδοσιακές αγορές δεν θα «χωράνε» πλέον την υπερκαταναλωτική μανία των Ελλήνων.

Σήμερα η χώρα μας διαθέτει περίπου 50 τ.μ. εμπορικών κέντρων ανά 1.000 κατοίκους, ενώ ο μέσος όρος μεταξύ 25 ευρωπαϊκών χωρών είναι 200 τ.μ./1.000 κατοίκους. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη πολύ μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης του συγκεκριμένου κλάδου.

Δεκάδες κολοσσοί του διεθνούς λιανεμπορίου βλέπουν τεράστιες επενδυτικές ευκαιρίες στη χώρα μας. Επειδή, όμως, οι παραδοσιακοί εμπορικοί δρόμοι έχουν κορεσθεί οι ξένοι retailers πιέζουν για τη δημιουργία εμπορικών κέντρων. Σύμφωνα με τον κ. Γιώργο Λίτσα, διευθυντή εμπορικών ακινήτων της εταιρείας Δανός & Συνεργάτες «μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί ανιχνεύουν την αγορά προκειμένου να ανακαλύψουν ευκαιρίες ανάπτυξης στον κλάδο της λιανικής. Τα προβλήματα εντούτοις με το φορολογικό σύστημα αλλά κυρίως με τις πολεοδομικές ιδιαιτερότητες και δυσκολίες καθιστούν τη συνεργασία με τοπικούς παράγοντες ένα αναπόσπαστο κομμάτι για την εγχώρια ανάπτυξη του κλάδου της λιανικής.

Ολα αυτά αποτελούν εχέγγυα ότι κατασκευαστές, developers και λιανέμποροι εκτιμούν ότι θα αποκομίσουν τεράστια κέρδη από την εμπλοκή τους στους νέους «ναούς του shopping». Αλλωστε, σύμφωνα με τις απόψεις των ειδικών της αγοράς, όταν δημιουργείται ένα εμπορικό κέντρο αμέσως μόλις μπει το κλειδί στην πόρτα διπλασιάζεται η αξία του. Επομένως, το 1 δισ. ευρώ που αφορά τις επενδύσεις σε εμπορικά κέντρα τα επόμενα χρόνια σημαίνει διπλάσια εμπορική αξία όταν αυτά ολοκληρωθούν.

Αξίζει, τέλος να σημειωθεί ότι τα λειτουργούντα ήδη, αλλά και τα υπό κατασκευή εμπορικά κέντρα αποτελούν «φιλέτα» και για μεγάλα ελληνικά και ξένα funds. Δεν είναι τυχαία άλλωστε η εμπλοκή της HSBC στο «Τhe Μall», του fund της Pradera, της Henderson κ.λπ. που δίνουν όσο όσο για να αγοράσουν ένα ελληνικό mall.

H ΠΡΟΒΛΕΨΗ

500.000 επιπλέον τ.μ. σε 3 χρόνια

Τον επενδυτικό πυρετό στον τομέα των malls επιβεβαιώνουν όλες οι μελέτες ξένων και ελληνικών εταιρειών real estate. Πρόσφατη έρευνα της εταιρείας συμβούλων ακινήτων, Jones Lang LaSalle, ανέφερε ότι η Ελλάδα είναι από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές και μέχρι το 2011 θα προστεθούν στα υπάρχοντα εμπορικά κέντρα επιπλέον 500.000 τετραγωνικά μέτρα.

Η επιτυχία του «Τhe Mall Αthens» στο Μαρούσι, του «Μediterranean Cosmos» στη Θεσσαλονίκη, του εμπορικού πάρκου στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», αλλά και των μεμονωμένων εμπορικών κέντρων και πολυκαταστημάτων (City Link - Attica, Escape, ΙΚΕΑ κ.λπ.) δείχνει τον δρόμο στους επίδοξους ιδιοκτήτες εμπορικών. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το «Τhe Μall» περνούν πάνω από 250.000 Ελληνες κάθε εβδομάδα, ενώ το ΙΚΕΑ στο αεροδρόμιο δέχθηκε το 2007 πάνω από 2,6 εκατ. πελάτες. Οπως τονίζει ο κ. Λίτσας, «σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, στην Ελλάδα παρατηρείται μεγάλος αριθμός ανάπτυξης εμπορικών κέντρων, ενώ πρόκειται να ανοίξουν και άλλα.

Η επιτυχής είσοδος του The Mall και του Attica στην Αθήνα καθώς και του θετικού αντίκτυπου της έννοιας εμπορικό κέντρο στη Θεσσαλονίκη, οδηγούν σε νέες επενδύσεις σε διάφορες πόλεις ανά την Ελλάδα. Ηδη τρία νέα εμπορικά κέντρα αναμένεται να λειτουργήσουν στη Λάρισα, τα Ιωάννινα και τη Χαλκίδα».

Τα σημαντικότερα νέα εμπορικά κέντρα στην Αττική
Μήλον της Εριδος

Ενα εμπορικό κέντρο συνολικής επιφάνειας 52.000 τ.μ. στο πρώην Ολυμπιακό Χωριό στους Θρακομακεδόνες έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον μεγάλων «παικτών». Ακτωρ, JP Αβαξ, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΒΙΟΤΕΡ έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον για τη σπουδαία αυτή ανάπτυξη.

20.000 τ.μ. αξίας 100 εκ.
Η Pasal Development (Ομιλος Θεοδωρίδη) αναπτύσσει εμπορικό κέντρο στη Πειραιώς 180, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει μέσα στο χρόνο. Η συνολική δομημένη επιφάνεια είναι 58.000 τ.μ. με περίπου 20 χιλ. τ.μ. ενοικιάσιμους χώρους και 800 θέσεις πάρκινγκ. Συμφωνία έχουν κλείσει ήδη η DIXONS - Κωτσόβολος, Η&Μ, Βάρδας κ.λπ., ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι η εταιρεία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για την πώληση του συνόλου του κέντρου με τίμημα της τάξης των 100 εκατ. ευρώ. Πρόσφατα, η εταιρεία προχώρησε στην απόκτηση - αγορά έκτασης συνολικής επιφάνειας 1.080 τ.μ., η οποία είναι γειτονική με το υπό ανάπτυξη εμπορικό κέντρο.

Στα Ιωάννινα
Επένδυση...στο πανεπιστήμιο

Στα Ιωάννινα δύο σημαντικές κινήσεις ταράσσουν τα νερά της πρωτεύουσας της Ηπείρου. Τα νέα εμπορικά κέντρα στοχεύουν στις χιλιάδες των φοιτητών και στο χρήμα που ρέει λόγω των πανεπιστημίων. Ετσι, υπερτοπικό εμπορικό κέντρο σχεδιάζει να κατασκευάσει ξένη εταιρεία σε συνεργασία με τον όμιλο Φουρλή, ο οποίος θα στεγάσει εκεί και πολυκατάστημα ΙΚΕΑ. Το έργο θα γίνει στον δρόμο Ιωαννίνων - Αρτας και θα ξεπεράσει σε προϋπολογισμό τα 80 εκατ. ευρώ. Αλλο ένα εμπορικό κέντρο θα κατασκευάσει και η Sonae Sierra, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, αγόρασε οικόπεδο από την Αθωνική Τεχνική για να αναπτύξει εμπορικό άνω των 25 χιλ. τ.μ.

Αγώνας δρόμου για το 2009
Η Sonae Sierra - Χαραγκιώνης θα μετατρέψει το ολυμπιακό γυμναστήριο στο Γαλάτσι σε εμπορικό κέντρο 38.000 τ.μ. Ωστόσο, η μετασκευή δεν έχει προχωρήσει μια και πολλές ενστάσεις μπλοκάρουν τις οικοδομικές άδειες. Ο στόχος είναι να λειτουργήσει το 2009.

Ο Βωβός στο Βοτανικό
Ο όμιλος Βωβού θα αναπτύξει στον Βοτανικό εμπορικό κέντρο 70.000 τ.μ. Πριν από μερικές ημέρες ανακοινώθηκε η έναρξη των πρώτων εργασιών.

Με αιχμή το ΙΚΕΑ
Μια επιπλέον ανάπτυξη είναι αυτή της Βιοχάλκο. Μέρος της ανάπτυξης έχει μισθωθεί στο ΙΚΕΑ και λειτούργησε πριν από μερικές ημέρες. Η συγκεκριμένη ανάπτυξη βρίσκεται στη Λ. Κηφισού και αναμένεται να φτάσει τα 42.000 τ.μ.

Στη Λάρισα
Σε ρυθμούς Κοκκινούλη

Η πρωτεύουσα της Θεσσαλίας ετοιμάζεται να υποδεχθεί νέες αφίξεις. Με ταχείς ρυθμούς προχωρά το εμπορικό κέντρο που αναπτύσσει η Ενωσις Αγροτικών Συνεταιρισμών Λάρισας -Τιρνάβου- Αγιάς με επικεφαλής τον γνωστό «γαλάζιο» αγροτοσυνδικαλιστή Θ. Κοκκκινούλη. Το Gaea Lifestyle Center θα έχει επιφάνεια περί τα 6 χιλ. τ.μ. με 240 θέσεις στάθμευσης. Εντός του έτους αναμένεται να λειτουργήσει και το Pantheon Plaza, το εμπορικό κέντρο που ετοιμάζουν οι Sonae Sierra - Rockspring με προϋπολογισμό περίπου 76 εκατ. ευρώ και επιφάνεια 22 χιλ. τ.μ. Τέλος, σχεδιάζεται κι ένα Mall πάνω από 55 χιλ. τ.μ. που θα φιλοξενήσει το ΙΚΕΑ της Θεσσαλίας. Αλλά και έξω από την Καρδίτσα ετοιμάζεται το Olympia Mall 18.00 τ.μ. από την εταιρεία LΑΜΚΟ.

Τα σχέδια της REDS σε τρία ταμπλό
Πολύ μεγάλες επενδύσεις σχεδιάζει η REDS του ομίλου Ελληνικής Τεχνοδομικής ΤΕΒ. Η πρώτη αφορά εμπορικό κέντρο 100.000 τ.μ. στην Κάντζα σε συνεργασία με τη LSGIE. Η δεύτερη αφορά τον εμπορικό πόλο στη Γυαλού συνολικής επιφάνειας 53.600 τ.μ. όπου η McArthurGlen αναπτύσσει εκπτωτικό χωριό 25.000 τ.μ. που αναμένεται να λειτουργήσει φέτος. Στα Σπάτα ο επενδυτικός οίκος Henderson μαζί με τη REDS θα αναπτύξει μεγάλο εμπορικό κέντρο.

150 καταστήματα
Η Lamda Development έχει αναλάβει την ανάπτυξη και εκμετάλλευση του Ολυμπιακού Κέντρου Ραδιοτηλεόρασης στο Μαρούσι. Το «Golden Ηall» αναμένεται να λειτουργήσει το φθινόπωρο του 2008, αν και έχει κατατεθεί προσφυγή στο ΣτΕ. Θα αποτελείται από 3 επίπεδα, συνολικής εκμισθώμενης επιφάνειας 40.000 τ.μ., υπόγειο χώρο στάθμευσης 1.400 θέσεων σε 2 επίπεδα και γραφειακούς χώρους επιφάνειας 4.500 τ.μ. Θα υπάρχουν 150 καταστήματα υψηλής ποιότητας (ένδυση, παιδική ένδυση, υπόδηση, κοσμήματα, εστιατόρια & καφετέριες, βιβλιοπωλεία, οικιακός εξοπλισμός, αθλητικά είδη, κομμωτήρια, καλλυντικά, delicatessen). Ηδη το 85% της επιφάνειας έχει μισθωθεί σε δημοφιλή εμπορικά σήματα όπως Notos Galleries και Landmark (μεγάλοι μισθωτές), Grant, Lacoste, Accessorize, Bang & Olufsen, Diesel, DKNY, Grand Optical, Eleftheroudakis, Haralas, Nike, Nine West, Loewe and Longchamp, Porsche Design, Sephora, Starbucks, Tous, Ρuma.

Στο Ηράκλειο
Το ντεμπούτο της ΟVΙΕSSΕ

Στο εμπορικό κέντρο ΤΑΛΩΣ που δημιουργείται στο Ηράκλειο Κρήτης, εκτός από τους χώρους εστίασης, έκανε για πρώτη φορά στην Ελλάδα την εμφάνιση η εταιρεία OVIESSE η οποία μίσθωσε χώρους συνολικής επιφάνειας 1.220 τ.μ. Επίσης χώρους μίσθωσαν οι εταιρείες PEACKOCS και η εταιρεία FROZEN WAVE με 365 τ.μ. και 183 τ.μ., αντίστοιχα. Στο Ηράκλειο ετοιμάζει η Ακροπόλ Χαραγκιώνης τον «Απολλώνα», συνολικής επιφάνειας 4.500 τ.μ.

Η ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ...
Λουκέτα στις περιφερειακές αγορές

Ο θάνατος του εμποράκου, κυρίως στις περιφερειακές αγορές της πρωτεύουσας, σήμανε με την έλευση των εμπορικών κέντρων - κολοσσών.

Δεκάδες καταστήματα κλείνουν σε παραδοσιακές εμπορικές «πιάτσες», όπως το Παγκράτι, η Νέα Ιωνία, το Μαρούσι, το Περιστέρι κ.λπ. Αντίθετα, στις κεντρικές εμπορικές οδούς η ζήτηση για καταστήματα παραμένει υψηλή, οι τζίροι είναι ικανοποιητικοί και τα ενοίκια κινούνται σε υψηλά επίπεδα Σύμφωνα με τα στοιχεία του κ. Γ. Λίτσα, διευθυντή εμπορικών ακινήτων της εταιρείας Δανός & Συνεργάτες «τα ενοίκια στον κλάδο της λιανικής στους κύριους δρόμους της Αττικής κινήθηκαν σε υψηλά επίπεδα μέσα στο 2007.

Η κατάσταση όσον αφορά άλλες αγορές όπως Χαλάνδρι, Πειραιάς, Περιστέρι φαίνεται να διαφοροποιείται.

Ερμού και Τσακάλωφ
Στις δύο πιο εμπορικές οδούς της Αθήνας (Ερμού και Τσακάλωφ) τα μισθώματα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, από 130 ευρώ/τ.μ. έως 220 ευρώ/τ.μ. Σε δευτερεύουσες αγορές όπως η Εθν. Αντιστάσεως στο Περιστέρι, οι τιμές κυμαίνονται από 60 έως 80 ευρώ/τ.μ., ενώ στην κεντρική αγορά του Πειραιά (Ηρ. Πολυτεχνείου), οι τιμές έχουν διακυμάνσεις από 70 ευρώ/τ.μ. έως και 110 ευρώ/τ.μ. Σε ό,τι αφορά τις αποδόσεις, οι πρωταρχικές λιανικές αγορές χαρακτηρίζονται από πολύ περιορισμένο διαθέσιμο χώρο και δημιουργούν απόδοση της τάξης του 5,5%-6,5%, ενώ στους ίδιους περίπου ρυθμούς κινούνται οι «δημοφιλείς» δευτερεύουσες αγορές όπως Εθν. Αντιστάσεως και Ηρ. Πολυτεχνείου με αποδόσεις της τάξης του 6,5% περίπου».

Β.Σ. ΚΑΝΕΛΛΗΣ
vkanel@pegasus.gr