260.000 στεγαστικά στον αέρα

Δευτέρα, 14.04.08
Μετά την Τράπεζα της Ελλάδος, και ο διεθνής ελεγκτικός οίκος Fitch σήμανε συναγερμό στις ελληνικές τράπεζες για τα «κανόνια» του μέλλοντος στα στεγαστικά δάνεια. Σε έκθεσή της η Fitch Ratings επισημαίνει ότι υπάρχουν ορατοί κίνδυνοι από τα στεγαστικά δάνεια με χαμηλό επιτόκιο εκκίνησης, το οποίο μετά τη λήξη του μετατρέπεται σε κυμαινόμενο («teaser» rate mortgages), καθώς και αυτά σε ελβετικό φράγκο.

Τα πιστωτικά ιδρύματα προσφέρουν επιτόκια της τάξης του 3,95% για 2-3 χρόνια, ενώ στη συνέχεια το επιτόκιο μετατρέπεται σε κυμαινόμενο με βάση το διατραπεζικό Euribor + περιθώριο προσαύξησης από 1%. Το 73% των νέων στεγαστικών που χορηγήθηκαν πέρυσι είχε σταθερό επιτόκιο για πάνω από 1 έτος. Σε σύνολο στεγαστικής πίστης 65 δισ. ευρώ, περίπου το 15%-16% αποτελεί δάνεια σε ελβετικό φράγκο. Ο ελεγκτικός οίκος θεωρεί ότι τα προϊόντα αυτά ενέχουν μεγαλύτερο ρίσκο, καθώς ο δανειολήπτης «είναι εκτεθειμένος σε ένα πιθανό “επιτοκιακό σοκ” μετά τη λήξη της περιόδου ισχύος του σταθερού επιτοκίου».

Εστω ότι ο δανειολήπτης παίρνει στεγαστικό 100.000 ευρώ για 20 χρόνια με σταθερό επιτόκιο 3,60% για τον πρώτο χρόνο. H μηνιαία δόση διαμορφώνεται σε 591,33 ευρώ μόνο για τους 12 πρώτους μήνες. Επειτα, με κυμαινόμενο επιτόκιο 5,50%, η μηνιαία καταβολή θα ανέλθει σε 690,06 ευρώ.

Ηδη περίπου 30.000 στεγαστικά δάνεια τελευταίας γενιάς, δηλαδή που χορηγήθηκαν μετά το 2001, έχουν αρχίσει να «σκάνε», καθώς οι δανειολήπτες τους καθυστερούν ή δηλώνουν αδυναμία αποπληρωμής της δόσης τους. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες δανειολήπτες βρίσκονται μια ανάσα πριν από την ολοκλήρωση της σταθερής περιόδου και σύντομα θα κληθούν να πληρώσουν αυξημένη δόση με βάση τα τρέχοντα υψηλά επιτόκια.

Τα δάνεια που δεν εξυπηρετούνται σήμερα στην ελληνική αγορά κινούνται μεταξύ 3% και 12%, αναλόγως την τράπεζα, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 3%. Από τα περίπου 2 εκατ. νοικοκυριά που έχουν κάποιο δάνειο, το 7% (135.000-140.000 νοικοκυριά) βρίσκεται «επί ξυρού ακμής», καθώς έχει δανειστεί ποσά που ξεπερνούν το 40% των συνολικών εισοδημάτων του, ενώ στο «κόκκινο» είναι το 6% (115.000-120.000) που αδυνατεί να αποπληρώσει τις δόσεις του.

Η ΤτΕ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οι επιπτώσεις από την ταχεία αύξηση των στεγαστικών οφειλών θα είναι πιο σημαντικές στο βαθμό που έχουν εφαρμοστεί λιγότερο αυστηρά κριτήρια κατά τη χορήγηση των δανείων.

Η Fitch υποστηρίζει ότι οι επιπτώσεις στις τράπεζες στην Ελλάδα δεν θα είναι άμεσες, ωστόσο για πρώτη φορά τίθεται θέμα από διεθνή οίκο για τα χαμηλά επιτόκια στεγαστικής πίστης, αλλά και τα δάνεια σε ξένο νόμισμα.

Τι να προσέχετε στις συμβάσεις

Τα προβλήματα με τα στεγαστικά δάνεια χαμηλής εκκίνησης, όπως ονομάζονται, ξεκινούν όταν λήγει η σταθερή περίοδος, καθώς το επιτόκιο μπορεί ακόμη και να διπλασιαστεί. Οι δανειολήπτες επιβαρύνονται μόνο με τους τόκους του δανείου ή ακόμα και μέρος των τόκων για τα πρώτα 1-3 χρόνια, μεταθέτοντας για αργότερα την αποπληρωμή του κεφαλαίου. Υπάρχει έτσι η πιθανότητα η τράπεζα να εκτοκίζει τα πρώτα χρόνια μόνο τους τόκους με το χαμηλό επιτόκιο, ενώ το κεφάλαιο να εκτοκίζεται αναδρομικά με το υψηλότερο που θα ισχύει μετά.
Οι τράπεζες για να «πριμοδοτήσουν» τον πελάτη τους τα πρώτα χρόνια, τον δεσμεύουν στη συνέχεια με μια σειρά όρων. Eτσι, στις συμβάσεις αυτών των δανείων μπορεί να αναγράφεται ότι δεν επιτρέπεται στο δανειολήπτη η πρόωρη αποπληρωμή του δανείου του ή η μεταφορά της οφειλής σε άλλη τράπεζα για προκαθορισμένο χρονικό διάστημα μετά τη λήξη της προσφοράς, που μπορεί να φθάνει και τα 10 χρόνια. Σε περίπτωση μεταφοράς ή πρόωρης εξόφλησης στην κυμαινόμενη περίοδο, ο δανειολήπτης επιβαρύνεται με σημαντική ποινή, η οποία αντιστοιχεί στη διαφορά επιτοκίου την τρέχουσα περίοδο επί το ποσό εξόφλησης.

Επίσης, οι υποψήφιοι δανειολήπτες θα πρέπει να ελέγχουν αν υπάρχει η δυνατότητα επιλογής του επιτοκίου μετά το πέρας της σταθερής περιόδου, δηλαδή θα είναι υποχρεωτικά κυμαινόμενο ή θα υπάρχει δυνατότητα επιλογής εκ νέου για σταθερό επιτόκιο. Σε περίπτωση κυμαινόμενου, βάση αναφοράς θα είναι το Euribor ή το ΕΚΤ.

Ελεύθερος Τύπος