Θα ζούμε υγιείς ώς τα 120!

Αμερικανός γενετιστής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας είναι απόλυτος

Θα ζούμε υγιείς ώς τα 120!

Εξερευνώντας τους μηχανισμούς της γήρανσης και της μακροζωίας

Ο Αμερικανός γενετιστής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, Βάλτερ Λόνγκο, γνωρίζει ότι μπορεί να κατηγορηθεί από συναδέλφους του ως αιρετικός, αλλά είναι απόλυτος: «Το να φτάσουμε να ζούμε 10 φορές περισσότερο απ΄ όσο σήμερα δεν είναι ένας ευσεβής πόθος, αλλά μια αναπόφευκτη πραγματικότητα».

Αμερικανοί επιστήμονες έκαναν τα γονίδια της μαγιάς να ζήσουν 10 φορές περισσότερο από το συνηθισμένο. Έτσι πιστεύουν πως άνοιξε ο δρόμος και για την ανθρώπινη... αθανασία

Ο επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας Βάλτερ Λόνγκο πιστεύει ότι δεν υπάρχει απώτατο όριο στη ζωή κανενός οργανισμού. Κάποιοι άλλοι ειδικοί θεωρούν ότι η διάρκεια της ανθρώπι- νης ζωής μπορεί να επιμηκυν- θεί μελλοντικά χάρη στην τεχνολογία των βλαστικών κυττάρων που θα επιτρέπει την αναδημιουργία ανθρωπίνων οργάνων τα οποία πάσχουν από κάποια σοβαρή ασθένεια Σκυμμένος πάνω από τα ηλεκτρονικά μικροσκόπια του πανεπιστημιακού εργαστηρίου, ο Αμερικανός επιστήμονας προσπαθούσε εδώ και χρόνια να κατανοήσει τα αίτια που οδηγούν τον άνθρωπο στη γήρανση και κατά συνέπεια στον θάνατο.

Όπως και χιλιάδες άλλοι ειδικοί σε ολόκληρο τον κόσμο, επιχειρούσε να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά των γονιδίων και να κατανοήσει τη φύση του μηχανισμού που τα αναγκάζει ξαφνικά να «κατεβάζουν τους διακόπτες» μόλις κάποιος άνθρωπος πάει να ξεπεράσει τα 125 χρόνια ζωής.

Ζωή χωρίς όριο! Πριν από λίγο καιρό, ένα πείραμα που πραγματοποιήθηκε στο εργαστήριό του, έκανε τον ίδιο και τους συνεργάτες του να διαλαλούν πως «άνοιξε ο δρόμος για να καταργήσουμε τα όρια ζωής- όχι μόνο στους ανθρώπους, αλλά και σε κάθε έμβιο οργανισμό». Η ομάδα του Λόνγκο, λοιπόν, πήρε μια ομάδα από κύτταρα μαγιάς σαν και εκείνη που χρησιμοποιούν οι ζυθοποιοί και οι αρτοποιοί. Από το DΝΑ των κυττάρων διέγραψαν δύο γονίδια τα οποία είναι γνωστά με τις ονομασίες RΑS2 και SCΗ9 και τα οποία είναι υπεύθυνα για τη δημιουργία της γήρανσης στη μαγιά και για την πρόκληση καρκίνου στους ανθρώπους.

Δεκαπλασιασμός διαρκείας. Αφού απομόνωσαν αυτά τα γονίδια, τους παρείχαν μια διατροφή χαμηλή σε θερμίδες. Πολύ σύντομα διαπίστωσαν ότι τα γονίδια κατάφεραν να ζήσουν για 10 εβδομάδες, δηλαδή το δεκαπλάσιο χρονικό διάστημα απ΄ όσο συνήθως διαρκεί η ζωή τους.

Επρόκειτο για ένα επίτευγμα, το οποίο θεωρητικά ανήκε μονάχα στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Αλλά- όπως ανέφερε η Άννα ΜακΚόρμικ, που είναι επικεφαλής του Τομέα Γενετικής και Μοριακής Βιολογίας του Εθνικού Ινστιτούτου για τη Γήρανση των Ηνωμένων Πολιτειών- «ο δεκαπλασιασμός της ζωής ενός οργανισμού ακούγεται ιδιαίτερα σημαντικός». Κοντά στα 120 χρόνια. Η αλήθεια πάντως είναι ότι η φύση των κυττάρων της μαγιάς είναι πολύ διαφορετική από εκείνη των κυττάρων του ανθρώπου. Το γεγονός αυτό, όμως, δεν έχει εμποδίσει τον Λόνγκο και τους συνεργάτες του να θεωρούν ότι το αποτέλεσμα της δουλειάς τους έχει άμεση σχέση με την ανθρώπινη γήρανση και τη μακροζωία. «Παρατείναμε 10 φορές περισσότερο τη διάρκεια ζωής ενός οργανισμού. Αντίστοιχο επίτευγμα δεν νομίζω να έχει καταγραφεί ποτέ ξανά.
Προς το παρόν είμαστε ακόμη μακριά από το να καταφέρουμε να ζούμε 800 χρόνια, αλλά στο άμεσο μέλλον θα μπορούμε να ζούμε μέχρι τα 120 και να εξακολουθούμε να είμαστε υγιείς».
Μείωση διάρκειας της ζωής. Τα γονίδια της μαγιάς, λοιπόν, έζησαν περισσότερο χάρη σε μια δίαιτα φτωχή σε θερμίδες. Το «μυστικό» αυτό το ξέρουν και άλλοι επιστήμονες, καθώς συνιστά μια δοκιμασμένη μέθοδο για να επιμηκυνθεί η ζωή αρκετών οργανισμών, από τη μαγιά και τα νηματόζωα μέχρι τις φρουτόμυγες και τα ποντίκια. Όμως η ένσταση που υπάρχει είναι για το αν μια δίαιτα αυστηρή σε θερμίδες μπορεί να επιμηκύνει τη ζωή των ανθρώπων. Αντιθέτως, αυτό που έχει επανειλημμένως αποδειχθεί είναι ότι ένα πλούσιο σε θερμίδες διατροφολόγιο αυξάνει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, διαβήτη και άλλων παθήσεων που περιορίζουν τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής.

Γονιμότητα- διάρκεια ζωής. Αναζητώντας τους μηχανισμούς της γήρανσης και της μακροζωίας, οι επιστήμονες προσπαθούν να καταλάβουν και το τι συμβαίνει με τα γονίδια των ζώων. Εκφράζουν την πεποίθηση ότι η διάρκεια της ζωής τους συνδέεται με την αναπαραγωγική διαδικασία. Έχουν παρατηρήσει μάλιστα ότι ορισμένα ζώα «επιλέγουν» να σπαταλήσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα για χάρη της γονιμότητας και εις βάρος της διάρκειας ζωής τους, ενώ άλλα προτιμούν να ζήσουν περισσότερο αφήνοντας πίσω τους λιγότερους απογόνους.

Τα ποντίκια, για παράδειγμα, γεννούν πολλές φορές στη διάρκεια τους έτους και ζουν μονάχα δύο χρόνια, ενώ οι νυχτερίδες (που έχουν σχεδόν το ίδιο μέγεθος) γεννούν ένα έως δύο μικρά και ζουν για 30 ή και περισσότερα χρόνια. Εφ΄ όσον, λοιπόν, είναι πιθανόν τα γονίδια να ευθύνονται για την παράταση της ζωής, το ερώτημα που ανακύπτει είναι τι τα εμποδίζει να μας οδηγήσουν στη μακροζωία.

Τα γονίδια «αποφασίζουν» πόσο θα ζήσουμε

Η Jeanne Calment θεωρείται ως η γυναίκα που έζησε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο άνθρωπο. Γεννήθηκε στη Γαλλία το 1875 και πέθανε το 1997, σε ηλικία 122 χρόνων και 164 ημερών. Συνάντησε τον Βίνσεντ Βαν Γκογκ στα 14 χρόνια της και παραβρέθηκε στην κηδεία του Βίκτωρος Ουγκώ το 1885. Η μητέρα της, ο πατέρας της και ο αδερφός της έζησαν 86,93, και 97 χρόνια αντίστοιχα

ΓΙΑΤΙ ΓΕΡΝΑΜΕ; Και γιατί δεν ζούμε για πάντα; Μια απάντηση στα ερωτήματα αυτά σχετίζεται με το παράδειγμα του αυτοκινήτου. Αξίζει 15.000 ευρώ, αλλά σε ένα ατύχημα υφίσταται ζημιές ύψους 10.000 ευρώ. Ο ιδιοκτήτης του δεν το σκέφτεται πολύ και αποφασίζει να μην το πάει στο συνεργείο. Με τα χρήματα που θα έδινε για την επισκευή θα πάρει άλλο, καινούργιο. Η θεωρία που θέλει τα γονίδια να «εγκαταλείπουν» ένα παρηκμασμένο σώμα διατυπώθηκε στη δεκαετία του 1970 από τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ, Τομ Κίρκγουντ. Σε πολλούς φάνηκε ιδιαίτερα βολική. Σύμφωνα με αυτήν, τα γονίδια είναι πιθανόν να επωμίζονται - μέχρις ενός σημείου- το κόστος της συντήρησης ενός σώματος που με τον καιρό δοκιμάζεται ολοένα και περισσότερο. Όμως κάποια στιγμή αντιλαμβάνονται πως δεν έχει νόημα να προσπαθούν. Το κόστος αυτής της προσπάθειας είναι πολύ μεγάλο και, επομένως, κατά την «άποψή τους» προτιμούν να επανακατασκευαστούν με πανομοιότυπο τρόπο σε ένα σφριγηλό σώμα της επόμενης γενιάς ανθρώπων.

Φυσική επιλογή. Υπάρχει όμως και η αιρετική άποψη, που λέει ότι τα γονίδιά μας είναι προγραμματισμένα από τη φύση τους ώστε να διακόπτουν τη ζωή σε μια δεδομένη στιγμή και να απαλλάσσουν τον πληθυσμό από τα γηρασμένα άτομα, για να δημιουργηθεί ελεύθερος χώρος για τους νεώτερους. Είναι προγραμματισμένη και αλτρουιστική διαδικασία. Ο Βάλτερ Λόνγκο, από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, υποστηρίζει ότι «οι οργανισμοί που έχουμε μελετήσει επί χρόνια πεθαίνουν πριν από την ώρα τους, με σκοπό να εμφανιστούν στη θέση τους νέοι απόγονοι, καλύτερα προσαρμοσμένοι στο περιβάλλον». Ο ίδιος επιστήμονας θεωρεί ότι αυτή η διαδικασία υπαγορεύεται από τη φυσική επιλογή, όμως δεν παύει να προκαλεί ειρωνικά σχόλια από τους περισσότερους ειδικούς.