Εκατομμύρια ευρώ, των οποίων αγνοείται η προέλευση, κυκλοφορούν μέσα σε μαύρες σακούλες ή «φορτωμένα» σε επιταγές. Περίπου 8 δισ. διακινούνται στο ελληνικό χρηματιστήριο από εξωχώριες εταιρείες, όρος που ήρθε πάλι στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας ως παρενέργεια του σκανδάλου Ζαχόπουλου.
Τα 5,5 εκατ. ευρώ που είχε καταθέσει σε γαλλική τράπεζα εκδότης φερόμενος ως εμπλεκόμενος στην υπόθεση απασχολούν αυτήν την περίοδο την Υπηρεσία Ειδικών Ελέγχων, η οποία αναζητεί το «πόθεν έσχες» του καταθέτη, ώστε να διαπιστώσει αν πρόκειται για χρήματα ύποπτης συναλλαγής.
Η συγκεκριμένη υπηρεσία θα πρέπει να κάνει υπερωρίες αν θέλει να εξιχνιάσει πλήθος υποθέσεων που πιθανότατα επιβαρύνουν την ελληνική οικονομία.
«Μαύρη» λίστα Μεταξύ άλλων, στη «μαύρη» λίστα των δραστηριοτήτων που παράγουν βρώμικο χρήμα συμπεριλαμβάνονται το εμπόριο όπλων και ναρκωτικών, αλλά και η χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων.
Μπορεί τα ποσά που προκύπτουν από τέτοιου είδους συναλλαγές να θεωρούνται «βρώμικα», οι κάτοχοι τους, όμως, είναι γνωστοί και ως οι «εγκληματίες με τα άσπρα κολάρα», οι οποίοι χρησιμοποιούν κάθε σύγχρονο μέσο (τεχνολογία - επενδυτικά προϊόντα, τραπεζικό σύστημα) ως «πλυντήριο» για να τα εντάξουν σε νόμιμες οικονομικές δραστηριότητες.
Το ταξίδι των «βρώμικων» χρημάτων από την αρχική συναλλαγή μέχρι τη «νομιμοποίησή» τους είναι μακρύ και ακολουθεί διάφορες διαδρομές.
Οι μέθοδοι «ξεπλύματος» είναι αναρίθμητες. Η αγορά γης, η επένδυση σε ομόλογα του Δημοσίου, καθώς και σε σύγχρονα τραπεζικά και ασφαλιστικά προϊόντα αποτελούν προσφιλείς τακτικές κυρίως σε περίοδο πιστωτικής κρίσης και έλλειψης μετρητών.
Στον τομέα της ιδιωτικής ασφάλισης, «όχημα» για το ξέπλυμα χρημάτων είναι τα Unit Links - επενδυτικά προγράμματα που πληρώνονται εφάπαξ ή τμηματικά. Μετά την πάροδο ενός μικρού χρονικού διαστήματος ο ιδιοκτήτης του προϊόντος ρευστοποιεί το συμβόλαιο και αυτόματα έχει νομιμοποιήσει τα χρήματά του. Επιβεβαιωμένες πληροφορίες κάνουν λόγο για τράπεζα που είχε καταστήματα και στην Ελλάδα, κατά την εκκαθάριση της οποίας -στις αρχές της δεκαετίας του ,90- ανακαλύφθηκε η ύπαρξη ενέγγυων πιστώσεων που μεταφέρθηκαν σε τράπεζα ευρωπαϊκής χώρας για την αγορά πλυντηρίων ρούχων. Ουσιαστικά τα ποσά αφορούσαν την προμήθεια όπλων με προορισμό αφρικανική χώρα, η οποία βρισκόταν σε καθεστώς διεθνούς εμπάργκο.
«Γνώρισε τον πελάτη» Τα «όπλα» που διαθέτουν οι τράπεζες, οι ασφαλιστικές εταιρείες αλλά και το ελληνικό κράτος για την καταπολέμηση του «βρώμικου» χρήματος είναι το νομικό πλαίσιο που επιβάλλει στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τη διενέργεια ελέγχων στη βάση της αρχής του «γνώρισε τον πελάτη σου».
Οι τράπεζες οφείλουν να ζητούν αναλυτικά στοιχεία των πελατών καταγράφοντας την καταθετική τους συμπεριφορά. Μόλις εντοπιστεί μια ασυνήθιστη κατάθεση, η τράπεζα πρέπει να την αναφέρει στην Εθνική Αρχή για το Ξέπλυμα Βρώμικου Χρήματος. Μόνο εκείνη μπορεί να πραγματοποιήσει ανακρίσεις αναζητώντας την προέλευση των χρημάτων.
Οι γνωρίζοντες, ωστόσο, αναφέρουν πως η Εθνική Αρχή δεν έχει τα μέσα και το προσωπικό για να κινηθεί με ταχύτητα, παρά τις καλές προθέσεις του επικεφαλής της, εισαγγελέα Γιώργου Ζορμπά.
ΟΤΑΝ Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΟΡΓΙΑΖΕΙ
Πλυντήριο τα αεροπορικά εισιτήρια
«Ξέπλυμα», βεβαίως, μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την παρέμβαση πιστωτικού ιδρύματος. Γνώστες τέτοιων περιστατικών αναφέρουν το παράδειγμα δωροδοκίας που πραγματοποιείται με εξαγορά... αεροπορικών εισιτηρίων.
Το πρόσωπο που θέλει να εξαγοράσει κάποιον αγοράζει δεκάδες αεροπορικά εισιτήρια για ένα εικονικό ταξίδι που θα πραγματοποιηθεί ύστερα από τρεις μήνες.
Με το πέρας λίγων ημερών τηλεφωνεί στην εταιρεία και ακυρώνει το ταξίδι υποδεικνύοντας ταυτόχρονα τον άνθρωπο που θα παραλάβει τα χρήματα των εισιτηρίων.
Είναι ο αποδέκτης της δωροδοκίας, ο οποίος «αμείβεται» νομιμότατα χρησιμοποιώντας την ταυτότητά του!
Αναζητώντας τους Ελληνες του Λιχτενστάιν
Το προϊόν της παραοικονομίας και της διαφθοράς ανέρχεται στο 35% του ΑΕΠ της χώρας
Η αποκάλυψη των γερμανικών αρχών σχετικά με τους καταθέτες στην τράπεζα LGT του Λιχτενστάιν ανέδειξε το μέγεθος της φοροδιαφυγής στην ΕΕ.
Η γερμανική μυστική υπηρεσία BND εξασφάλισε τη σχετική λίστα πληρώνοντας το ποσό των 4,2 εκ. ευρώ στον «κομιστή» της δισκέτας - πρώην υπάλληλο της LGT. Από τους 1.400 καταθέτες οι 600 φέρονται να είναι Γερμανοί και οι υπόλοιποι άλλων εθνικοτήτων.
Η ελληνική κυβέρνηση, διά στόματος του υπουργού Οικονομίας Γ. Αλογοσκούφη, σκοπεύει να υποβάλει αίτηση στις γερμανικές αρχές για να εξασφαλίσει τη λίστα προκειμένου να διερευνήσει πιθανή φοροδιαφυγή Ελλήνων πολιτών.
Σε παρόμοιες κινήσεις προχώρησαν η Σουηδία, η Φινλανδία και η Νορβηγία.
Τις προηγούμενες μέρες, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννης Δραγασάκης κατέθεσε επερώτηση στη Βουλή σχετικά με τις προθέσεις της ελληνικής κυβέρνησης, εν όψει της επικείμενης Συνόδου του Μαρτίου, για τη χάραξη μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής η οποία θα στοχεύει στον άμεσο έλεγχο των «φορολογικών παραδείσων».
Η φοροδιαφυγή αποτελεί βασική δραστηριότητα του οικονομικού εγκλήματος και επιφέρει τεράστιες απώλειες των κρατικών εσόδων. Για την Ελλάδα εκτιμάται από αναλυτές ότι το προϊόν της παραοικονομίας και της διαφθοράς ανέρχεται στο 35% του ΑΕΠ.
Το ΔΝΤ το υπολογίζει στο 28%.
Μ. ΒΑΜΒΑΚΑΡΗΣ
Από το 1995 δεν γνωρίζω να έχει γίνει έλεγχος
Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η ανυπαρξία κρατικού ελέγχου δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για αμφίδρομη παραβατικότητα, όπως στην περίπτωση των ασφαλιστικών εταιρειών.
Ο Μανώλης Βαμβακάρης, διευθυντής Εσωτερικού Ελέγχου Ασφαλιστικών Εταιρειών του Ομίλου Ασπίς Πρόνοια και πρόεδρος Υποεπιτροπής Εσωτερικού Ελέγχου ΕΑΕΕ, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Από το 1995 μέχρι σήμερα δεν γνωρίζω να έχει γίνει κανένας έλεγχος από το υπουργείο Ανάπτυξης στις μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες σχετικό με την εφαρμογή του νόμου για το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος».
Οι ειδικοί θεωρούν ότι μοναδικός τρόπος για την αντιμετώπιση του φαινομένου είναι η «ηθική διακυβέρνηση», η οποία πρέπει να διέπει όλες της βαθμίδες διοίκησης μιας εταιρείας.
Ετσι θα σωπάσουν οι «σειρήνες» του ανταγωνισμού και της επιδίωξης θετικών οικονομικών αποτελεσμάτων που «τραγουδούν» σαγηνευτικά σε ένα ευάλωτο κράτος που κυριαρχεί η ατιμωρησία και η ανυπαρξία στοιχειωδών ελέγχων.
90 στις 100
Ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Εποπτείας πιστωτικού συστήματος της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Παναγιώτης Κυριακόπουλος, παρουσιάζει την κατάσταση στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα:
«Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν γίνει σημαντικά περαιτέρω βήματα, με αποτέλεσμα τουλάχιστον το 90%, περίπου, των αναφορών που έχουν υποβληθεί προς διερεύνηση στην αρμόδια αρχή να προέρχονται από τις τράπεζες (στοιχεία FATF, Financial Action Task Force, ομάδα εργασίας για το ξέπλυμα των χωρών - μελών του ΟΟΣΑ).
Η ΤτΕ έχει καθορίσει αυστηρό πλαίσιο κανόνων και διαδικασιών για τη διασφάλιση της απαρέγκλιτης υποβολής εμπιστευτικών αναφορών στην Αρχή, οι δε τράπεζες γνωρίζουν ότι η διαπίστωση μη υποβολής αναφορών, ακόμα και 5 χρόνια μετά την πραγματοποίηση ύποπτης συναλλαγής, υπόκειται σε πολύ σημαντικές κυρώσεις».
Νίκος Β. Τσίτσας